Hypergevoeligheid: talent of gekte?

Geplaatst op donderdag 21 oktober 2004 @ 12:52 , 6428 keer bekeken


Hypergevoeligheid: talent of gekte?

Ze horen, zien en ruiken meer dan anderen. Ze reageren heftiger op wat er om hen heen gebeurt. Voor hypersensitieven gaat de wereld heel hard. Zijn ze gek, of extra getalenteerd?

Verschillende denkbeelden
Serieus te nemen hype?
Gevoeligheid is de norm
Niet per se nodig in de organisatie

Verschillende denkbeelden

'Ik ben me bewust van subtiele signalen in mijn omgeving, ik word beïnvloed door stemmingen van anderen, ik ben nogal gevoelig voor pijn, ik voel me niet op mijn gemak bij harde geluiden, ik schrik gemakkelijk, ik ben consciëntieus, ik voel me opgejaagd als ik veel moet doen in korte tijd.' Wie in een test dit soort vragen overwegend met 'ja' beantwoordt, is hoogsensitief, aldus Elaine. N. Aron, die veel onderzoek heeft gedaan naar hooggevoeligheid. De sensitieve mens heeft de laatste jaren relatief veel aandacht gekregen. Boeken, websites en adviesbureaus storten zich op deze tot vier jaar geleden nog onontdekte mensensoort. Zijn mensen die zich hooggevoelig noemen aanstellers die een interessante benaming hebben gevonden voor hun persoonlijke probleempjes? Of bestaat hooggevoeligheid wel degelijk en is het een kwaliteit die op het werk van pas komt? Er wordt heel verschillend over gedacht:

Elaine N. Aron, universitair docent en auteur van Hoog Sensitieve Personen, hoe blijf je overeind als de wereld je overweldigt : 'Vijftien tot twintig procent van de mensen is hooggevoelig. Ze zijn sneller bang, sneller overmand door emoties, kunnen slecht tegen veel geluid en raken eerder sterker geëmotioneerd door muziek; als ze te veel indrukken tegelijk hebben opgedaan (een drukke dag op het werk, bijvoorbeeld), moeten ze de avond alleen en in alle rust doorbrengen. Ze reageren sterk op cafeïne. Ze voelen in gezelschap haarfijn aan wat voor sfeer er hangt, voelen aan of iemand zich op zijn gemak voelt. Als kind waren ze een buitenbeentje en zo voelen ze zich nog steeds.'

Suzanne Unck, ervaringsdeskundige met een coachingspraktijk: 'Ik werk drie dagen per week dat is mijn maximum. Omdat alles zo intens voelt bij mij, heb ik meer tijd nodig om bij te komen. Maar ik ondervind ook voordelen van mijn extreme gevoeligheid: mijn sterke intuïtie is nu mijn kompas. Voor mij was de ontdekking dat ik een hooggevoelig persoon ben echt een openbaring. Opeens begreep ik allerlei emoties en gedrag waar ik tegenaan liep op mijn werk. Het fijne van contact hebben met andere hooggevoelige mensen is dat het contact mooier en dieper is. Je begrijpt elkaar meteen. We zijn in het dagelijks leven buitenbeentjes die buiten de groep vallen en dat begrijp je van elkaar.'

Serieus te nemen hype?

Rigo van Meer, psychiater en lid van de raad van bestuur van GGZ Delfland: 'Het is een hype, die je wel serieus moet nemen. Het gaat om een nieuw etiket, want mensen die hooggevoelig zijn, zijn er natuurlijk altijd al geweest. Net als er altijd heel drukke jongetjes zijn geweest die nu ADHD worden genoemd. Dat is het leuke van een naam voor dingen bedenken die er al zijn. Bovendien is het een heel prettige, een waardevrije naam. "Zeur, watje" of "slappeling" is niet leuk om te horen. Etiketten zijn trouwens niet slecht. Mensen vinden het prettig als datgene waar ze last van hebben een naam heeft. Het geeft ook handvatten; je kunt er in gedachten iets mee en het verontschuldigt je, is een legitimatie. Daarom zie je bijvoorbeeld wel eens dat mensen fel strijden om de diagnose ME te krijgen of dat ouders erop staan dat hun kind adhd verklaard wordt. Het geeft rust en duidelijkheid.'

Job Voorhoeve, bestuurslid Nederlandse Vereniging voor Personeelsmanagement: 'Hooggevoeligheid? Wat is dat precies? Ik geloof wel heilig in emotionele intelligentie, absoluut, maar of dit een serieus thema is, dat weet ik niet. Ik kan me wel voorstellen dat sommige personen gevoeliger zijn dan andere. Maar heeft dat te maken met het gehoor? Of met artisticiteit?'

Bas Sorgdrager, Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde: 'Ja, ik ken het verschijnsel wel. Ik ken mensen die erover op het internet hebben gelezen. Ik denk dat bedrijfsartsen die mensen wel doorverwijzen. Je kunt niet verwachten dat een bedrijfsarts zelf die expertise in huis heeft. Ik denk niet dat een werknemer erop afgekeurd kan worden. Dan moet er meer aan de hand zijn.'

Elaine N. Aron: 'Uit een steekproef onder driehonderd mensen bleek twintig procent van de ondervraagden bijzonder of tamelijk sensitief en nog eens 22 procent matig sensitief. Overigens: 42 procent vond zichzelf helemaal niet sensitief, wat een idee geeft hoe het komt dat hoogsensitieve mensen zich zo buiten de wereld kunnen voelen staan. En natuurlijk is het dat deel van de bevolking dat altijd de radio harder zet of de claxon gebruikt.'

Gevoeligheid is de norm

Bob Bermond, biologisch psycholoog: 'Onze meetinstrumenten geven statistisch gezien aan dat extreme hooggevoeligheid even zeldzaam is als extreme ongevoeligheid, alleen is hooggevoeligheid geen onderwerp in de psychologie en ongevoeligheid wel. Ik denk dat dit komt doordat gevoeligheid de norm is. Mensen die ongevoelig zijn, vallen meer op dan heel emotionele mensen. Wel zie je heel duidelijk een sekseverschil: vrouwen zijn gemiddeld emotioneler en emotioneel vaardiger dan mannen. Hoe we gevoeligheid meten? Door middel van stellingen als "soms borrelen emoties zomaar bij me naar boven" meten we vijf trekken: de emotioneerbaarheid, de fantasie, het vermogen emoties te onderscheiden, het vermogen ze te verwoorden en het vermogen er over na te denken. Het geheel geeft inzicht in de gevoeligheid van mensen.'

Marian van den Beuken, auteur van Hooggevoeligheid als uitdaging: 'Hoogsensitieve personen kom je heel veel tegen onder kunstenaars, consultants en in de verzorgende beroepen. Ze beschikken over een heel sterke intuïtie en daar zouden organisaties veel profijt van kunnen hebben. Bij een vergadering bijvoorbeeld, voelen ze haarfijn aan hoe iets zal overkomen, hoe processen gaan verlopen. Ja, het zijn speculaties, maar in de praktijk kloppen ze heel vaak. In een vriendelijke en bemoedigende omgeving floreren hoogsensitieven; ze functioneren slechter in een competitieve omgeving.'

Rigo van Meer: 'Moeten werkgevers rekening houden met hoogsensitieven? Dat vind ik wel heel ver gaan. Het zijn natuurlijk geen sterke medewerkers. Meestal wordt er op een afdeling wel rekening gehouden met deze mensen.'

Niet per se nodig in de organisatie

Job Voorhoeve: 'Als ik het bedrijfsmatig bekijk - ik ben directeur werving en selectie bij Deloitte -, kan ik me niet voorstellen dat het een onderwerp is. Ik kan me ook niet voorstellen dat je speciaal hooggevoelige mensen nodig hebt in een organisatie. Als dit verschijnsel al bestaat, zou ik denken dat hooggevoelige mensen juist kwetsbaar zijn op het werk. Je moet juist stressbestendig zijn, flexibel zijn en met heel veel snelheid kunnen omgaan met complexe zaken in een complexe wereld. Daar selecteren we kandidaten op. Misschien zijn deze mensen wel bruikbaar als onderzoeker, of in de muziekwereld. Ik weet het niet.'

Rigo van Meer: 'Natuurlijk is hooggevoeligheid iets dat in de hersens zit, het is een karaktertrek. Het is geen ziekte. Iemand kan best overgevoelig zijn als gevolg van een burnout of na een vreselijke gebeurtenis. Dat noemen we het hyperesthetisch emotioneel syndroom. Dan zitten de tranen dichtbij, raakt iemand gemakkelijk geïrriteerd. Hier gaat het om een tijdelijk verschijnsel, maar het lijkt wel een beetje op hypersensitiviteit.'

Kees Hoogduin, hoogleraar psychopathologie: 'Er worden twee begrippen op een hoop gegooid: sensitief en neurastheen. "Sensitief" betekent emotioneel begaafd en dat is geen stoornis, maar een heel mooie karaktertrek. Emotionele begaafdheid is een talent. Alleen hebben emotioneel begaafde mensen meer last van slechte omstandigheden en bedreigende situaties dan de doorsnee mens. Dat wil niet zeggen dat ze slecht met stress kunnen omgaan; een emotioneel begaafde treinmachinist zou sterk op een zelfmoordpoging kunnen reageren, maar er wel mee kunnen omgaan. Als iemand gevoelig is voor geluid of geen fel licht kan verdragen, heet dat neurastheen. Dat is de nerveuze, zenuwachtige mens die overgevoelig is voor prikkels. Dat zijn kwetsbare mensen in onze maatschappij. In dat geval is het etiket "hooggevoelig" een slechte vertaling van wat het hyperesthetisch emotioneel syndroom heet, een begrip dat we al zo'n honderd jaar kennen. Als je honderd van die mensen in je organisatie hebt, heb je een probleem. Het zijn mensen die alles wat er gebeurt opvatten als een bedreiging, als een vorm van zelf falen. Hooggevoeligheid kan wel een mooie benaming zijn, maar deze vorm van hypersensitiviteit is en blijft een handicap.'

Door Roos Kuiper / donderdag 21 oktober 2004

Bron: www.intermediar.nl


Welkom bij Clubs!

Kijk gerust verder op deze club en doe mee.

Wat is dit?


Of maak zelf een Clubs account aan: